الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )

202

دقائق العلاج ( فارسي )

موضع آكله بينى و دهن و قرحه زبان و بواسير بينى را ( Polip ) بهبود مىبخشد ، براى جلوگيرى از خونريزى زخمها مفيد است و من آن را به كسى كه قولنج بادى كشنده‌اى داشت خوراندم كه بادها درهم شكست و درد آرام گرفت و بيمار بخواب رفت و بطور عادى بيدار شد و بنا بتجربه اگر سبب غش از مغز و بادهاى درون آن باشد اين دارو آن را بهبود مىبخشد صفراى ملحى و گندنائى رنگ و نيز بلغم را از راه قى و سوداى سوخته را از پائين بيرون مىراند . بهترين زاجها نوع زرد آن است اما ضعيف‌تر آن سفيد مىباشد ليكن زاج سبز قويتر است و راه استخراج جوهر زاج اين است كه آن را نرم مىكوبند و در ظرفى ريخته آب بر آن مىريزند و مىجوشانند تا به نصف برسد و دوباره آب بر آن مىريزند و مىجوشانند تا در تفاله‌اى كه باقى مىماند مزه‌اى نباشد سپس آب را يك شب به حال خود گذارده صبح آن را صاف مىكنند و مىجوشانند تا ببندد و دوباره بر آن آب مىريزند و آن را حل مىكنند سپس مىگذارند تا كبريتيت آن رسوب كند بعد آن را صاف كرده ، مىجوشانند و منعقد مىكنند تا هفت مرتبه سپس آن را در گلاب حل كرده و مىجوشانند و منعقد و در سايه خشك مىكنند اما ديگى كه به كار مىرود بايد كاملا پاكيزه باشد و بوئى از نمك قليا يا ساير كلسها ( ظاهرا بمعنى قليائيها است . مترجم ) در آن نباشد زيرا اگر به زاج بوئى از قليائيها برسد سياه مىشود سپس آن را برداشته براى استعمال نگاه مىدارند . اندازه خوراكش تا دو سوّم درهم است اما براى ساختن ملح الزاج بايد نخست آب زاج محلولى را كه كبريتيتش گرفته شده با جوشاندن به نصف برسانند و آنگاه يك شب آن را در جاى سردى بگذارند و هرچه را كه مانند نمك منعقد شد بردارند . 5 - زعفران الحديد ( اكسيد آهن دو ظرفيتى ) : براده آهن خالص را